Làm thế nào để sử dụng AI trong sáng tác?

Như mình đã nhiều lần nhấn mạnh: Để sử dụng AI một cách hiệu quả, trước tiên bạn phải có sẵn nền tảng. Cụ thể trong việc viết tiểu thuyết, bạn bắt buộc phải nắm rõ các khái niệm cơ bản, kỹ năng viết lách và tư duy xây dựng câu chuyện.

Nếu bạn là người mới, hãy tham khảo loạt bài “Từ Trang giấy trắng đến Siêu phẩm – Viết tiểu thuyết cho người mới bắt đầu” trên blog của mình để trang bị những kiến thức nền tảng này nhé.

Tại sao lại như vậy? Với kinh nghiệm sử dụng AI trong sáng tác, mình xin khẳng định: Không một ai — đặc biệt là những cây viết mới — có thể tạo ra một cuốn tiểu thuyết thú vị nếu chỉ phó mặc hoàn toàn cho AI.

Còn một điều cực kỳ quan trọng mình muốn nhấn mạnh đó là: AI không đúng 100%, thậm trí sai tè le. Hãy coi đó như là một trong những nguồn tham khảo như google.

Suy cho cùng, AI chỉ là một công cụ hỗ trợ, có chăng là một trợ thủ cực kỳ ưu tú mà thôi. Còn bạn mới là sếp. Thực tế cho thấy, kỹ năng viết của bạn càng cao thì bạn càng dễ dàng điều khiển AI để tạo ra những câu chuyện xuất sắc. Nếu bạn phó mặc hoàn toàn cho ChatGPT hay Gemini, tác phẩm thu về cùng lắm chỉ đạt 30% đến 40% độ hay; phần đổi mới và thăng hoa còn lại bắt buộc phải đến từ chính bộ não của bạn.

Để có thể cùng AI tạo ra một tác phẩm hấp dẫn, trước tiên chúng ta cần làm rõ một định nghĩa cốt lõi: “Thế nào là một câu chuyện thú vị?”

Hãy thử nghĩ về tác phẩm mà bạn yêu thích nhất. Điều gì ở cuốn sách đó đã mê hoặc bạn đến vậy? Trước khi đọc tiếp, bạn hãy thử dừng lại vài giây, tự suy ngẫm và đưa ra câu trả lời cho riêng mình. Đó chính là “hệ quy chiếu” cho một câu chuyện hay theo góc nhìn của bạn.

Còn đối với mình, một câu chuyện đủ sức giữ chân độc giả thường được nhào nặn từ 5 yếu tố cốt lõi sau:

• Nhân vật có sức hút: Không chỉ nhân vật chính, mà ngay cả nhân vật phụ hay phản diện cũng cần có chiều sâu, tạo được sự đồng cảm và mang lại trải nghiệm cảm xúc chân thực cho người đọc.

• Những cao trào nghẹt thở: Có một sự thật là dù con người luôn mưu cầu hòa bình, nhưng bản chất chúng ta lại bị thu hút bởi drama, sự căng thẳng và tính hiếu kỳ. (Điều này mình đã phân tích rất kỹ trong bài “Bí quyết thu hút độc giả”).

• Mở đầu lôi cuốn: Một mở đầu nằm ngoài dự đoán và diễn biến bất ngờ sẽ ngay lập tức kéo độc giả chìm đắm vào thế giới của truyện để đi tìm lời giải.

• Sự minh bạch của chủ đề: Mỗi câu chuyện đều cần một sợi chỉ đỏ xuyên suốt — một thông điệp rõ ràng mà tác giả muốn gửi gắm đến người đọc.

• Cấu trúc chặt chẽ: Những cấu trúc kinh điển như Khởi – Thừa – Chuyển – Kết hay Cấu trúc 3 hồi không phải tự nhiên mà có. Chúng được sinh ra để đảm bảo mạch truyện logic, nhịp nhàng và làm hài lòng phần đông độc giả.

Có một sự thật là: Dù tác phẩm của bạn có đáp ứng đầy đủ cả 5 tiêu chí trên, điều đó cũng không đảm bảo nó sẽ được tất cả mọi người đón nhận. Bởi lẽ, việc một câu chuyện có hay hay không còn phụ thuộc vào gu đọc, sở thích và cảm nhận cá nhân của mỗi người — dù tác giả là một đại văn hào hay là một người vô danh.

Tuy nhiên, nếu kỹ năng xử lý các yếu tố trên của bạn càng xuất sắc, tỷ lệ độc giả yêu thích câu chuyện của bạn sẽ càng cao.

Đó là lý do vì sao việc mài giũa kỹ năng viết tiểu thuyết là vô cùng quan trọng. AI có thể viết nhanh hơn bạn, nhưng nó không thể thay bạn mài giũa tư duy sáng tạo. Một câu chuyện được định hình từ chính năng lực của bạn, cộng thêm sự trợ lực hợp lý từ AI, bao giờ cũng có sức thuyết phục và chạm đến cảm xúc hơn nhiều so với một sản phẩm công nghiệp do máy tính tự “rặn” chữ.

Để các bạn dễ hình dung cách vận hành này, từ bài viết sau, mình sẽ bắt tay vào xây dựng một câu chuyện Ngôn tình (thuộc thể loại Lãng mạn) để làm ví dụ thực tế cho chuỗi bài viết cùng AI này.

Các bạn đã sẵn sàng chưa? Hẹn gặp lại vào bài đăng tới, chúng ta sẽ cùng ra lệnh cho vị trợ lý AI này bắt đầu lên ý tưởng nhé!